Familie- & erfrecht, estate planning
Overlijden / erfrecht
In geval iemand overlijdt is het van belang dat er wordt vastgesteld wie de rechten en verplichtingen van de overledene voortzet en wie de nalatenschap afwikkelt. De notaris maakt een verklaring van erfrecht en/of executele op, waarmee u zich kunt “legitimeren” bij banken en andere instanties.
Hieronder vindt u een pdf bestand met meer informatie over erfrecht.
De behandeling van een nalatenschap gaat in verschillende stappen:
1. het opstellen van een verklaring van erfrecht;
2. het beheren van de nalatenschap;
3. het verzorgen van de successie-aangifte;
4. het verdelen van de nalatenschap;
5. eventuele vervolgopdrachten.
Ad 1. In een verklaring van erfrecht wordt vermeld wie de erfgenamen zijn, en in een verklaring van executele wordt vermeld wie de erfgenamen mag vertegenwoordigen. De verklaring van erfrecht en de verklaring van executele worden in een notariële akte vastgelegd. Als er door de overledene een executeur is aangewezen, dan vertegenwoordigt deze de erfgenamen. Voor het innen van vorderingen en het doen van betalingen, hoeft de executeur niet de handtekening van de (overige) erfgenamen te vragen. Hetzelfde geldt als er een door de rechtbank aangewezen vereffenaar is. Een vereffenaar wordt vooral benoemd als een nalatenschap negatief is.
Is de overledene gehuwd en is niet bij testament afgeweken van de wettelijke verdeling, dan is de langstlevende enige eigenaar van alle goederen van de nalatenschap geworden en mag hij/zij uiteraard over alle goederen en bankrekeningen beschikken. De kinderen hoeven daarom niet in de verklaring van erfrecht bij name te worden genoemd.
Was de overledene de langstlevende, of wanneer de overledene niet gehuwd was, en er geen executeur benoemd is, dan vertegenwoordigen de erfgenamen tezamen de nalatenschap. Het is in dat geval gebruikelijk dat één of twee erfgenamen een volmacht krijgen van de anderen. Hiervan wordt melding gemaakt in de verklaring van erfrecht.
Door de notaris wordt onderzocht of de overledene een testament heeft gemaakt. Bij de gemeente worden gegevens over de familie opgevraagd.
Ad 2. De langstlevende echtgenoot, of de executeur respectievelijk de vereffenaar beheren de nalatenschap. Het beheren houdt bijv. in dat aandelen worden verkocht, vorderingen worden geïnd of dat toezicht op een woning wordt gehouden. Degene die het beheer heeft, kan aan de notaris vragen deze taak op zich te nemen. Verkoop van een woning valt niet onder beheer. Alle erfgenamen moeten daaraan medewerken.
Ad 3. De aangifte voor het successierecht moet worden ingediend uiterlijk acht maanden na het overlijden. De maand waarin het overlijden valt, wordt niet meegeteld. De belastingdienst stuurt soms een volledig aangiftebiljet, soms een mededeling en soms niets. Als erfgenamen wel successierecht verschuldigd zijn, maar geen biljet hebben ontvangen, zijn zij verplicht het biljet aan te vragen.
Ad 4. Om de verdeling mogelijk te maken moet een overzicht van alle boedel-bestanddelen (huis, bank, giro, aandelen etc.) worden opgesteld. Dit overzicht kan afwijken van de successieaangifte omdat de successieaangifte de situatie per de sterfdatum weergeeft, en de verdeling soms de situatie op een later tijdstip.
Als de erfgenamen de akte van verdeling niet zelf tekenen maar per volmacht, ontvangen zij een overzicht. De verdeling geschiedt pas na het vaststellen van de successieaanslag. Aangezien de termijn voor de aangifte 8 maanden is, en de belastingdienst er enige tijd over doet om de aanslag op te leggen, duurt een gewone afwikkeling tenminste 10 á 12 maanden. Zijn er tegenstellingen in de familie, dan kan dit in tijd direct uitlopen. Gelet op deze duur, kan in overleg met de erfgenamen besloten worden voorschotten uit te betalen. De erfgenamen moeten hierover met unanimiteit beslissen.
Ad 5. Een vervolgopdracht zou kunnen zijn de bemiddeling bij verkoop van goederen na een toedeling.
ALGEMENE OPMERKINGEN
Indien door een ten tijde van het overlijden gehuwde overledene niet is afgeweken van de wettelijke verdeling (wat alleen kan bij testament) komen alle goederen en schulden toe aan de langstlevende. In een enkel bijzonder geval is dit niet gewenst. Als bijv. een kind de woning van de ouders of de vakantiewoning wil overnemen, wordt er overdrachtsbelasting bespaard als de wettelijke verdeling ongedaan wordt gemaakt.
De langstlevende (en niet de kinderen) kan tot drie maanden na het overlijden een verklaring afleggen dat hij/zij de wettelijke verdeling niet wenst. Deze termijn van drie maanden kan niet worden verlengd!
Gedurende drie maanden na het overlijden mogen schuldeisers geen verhaal nemen op de goederen van de nalatenschap, zolang die niet door alle erfgenamen zuiver is aanvaard. De angst dat de langstlevende de deurwaarder op de stoep krijgt omdat er niet direct een verklaring van erfrecht of executele wordt afgegeven, is daarom niet terecht.
Door het overlijden eindigen alle volmachten die de overledene heeft gegeven (ook bank- en giromachtigingen).
De boedelnotaris moet zich aanmelden bij het boedelregister dat bij de rechtbank wordt bijgehouden. De boedelnotaris wordt aangewezen door de executeur met beheer. Is deze er niet, dan wijst de meerderheid van de erfgenamen (gemeten naar het totaal van de breukdelen) de boedelnotaris aan. Een erfgenaam die het met deze keuze niet eens is, mag zelf, maar voor eigen rekening, een tweede boedelnotaris aanwijzen.
Is een nalatenschap beneficiair aanvaard ( bij minderjarigen, onder bewindgestelden, onder curatele gestelden en voorts bij (mogelijke) negatieve nalatenschappen) dan kan er maar een boedelnotaris worden ingeschreven. De rechtbank brengt voor deze inschrijving griffierecht in rekening.
Soms komen in testamenten legaten voor. Geldlegaten moeten na zes maanden worden afgegeven, en legaten van goederen zo spoedig mogelijk. In het testament kunnen andere termijnen zijn vermeld.
De belangrijkste taak van de boedelnotaris is die van deskundig raadgever. Hij verdeelt zelf niet. De wet kent enige bevoegdheden toe aan de boedelnotaris:
- de schuldeisers dienen bij hem hun vorderingen in;
- de rekening en verantwoording worden bij hem ter inzage gelegd;
- hij kan overleggen met de kantonrechter over bijzonderheden in de nalatenschap.
Wie wikkelt de boedel af? Wat doet de executeur?
Wie wikkelt de boedel af? Wat doet de executeur?
Wanneer iemand is overleden, moeten er een heleboel zaken worden geregeld. Denk aan de begrafenis of crematie, het op naam van de erfgenamen zetten van de bankrekeningen, het opzeggen van abonnementen, het taxeren en ontruimen van de woning en dergelijke. Op een later tijdstip zal ook een aangifte successierecht moeten worden ingediend en zal de nalatenschap moeten worden verdeeld.
Wanneer u geen testament heeft gemaakt, komen deze ‘taken’ toe aan alle erfgenamen gezamenlijk. dit kunnen bijvoorbeeld uw partner en uw kinderen zijn. Om eventuele onenigheid tussen uw erfgenamen te voorkomen, kunt u in uw testament een persoon aanwijzen die deze taken op zich neemt. Deze persoon wordt de “executeur” genoemd. De executeur kan één van de erfgenamen zijn, bijvoorbeeld uw partner, maar de executeur kan ook een vriend, kennis of buitenstaander zijn.
De executeur zorgt ervoor dat de erfenis wordt voorbewerkt, zodat de uitvoering van het testament wordt vereenvoudigd. Het huidige erfrecht biedt de mogelijkheid de executeur zeer uitgebreide bevoegdheden te geven. Zo kan aan de executeur de bevoegdheid worden gegeven om ter betaling van de schulden van de nalatenschap goederen te verkopen zonder voorafgaand overleg met de erfgenamen. Door deze ruime bevoegdheid kan de afwikkeling van de erfenis conform het testament sneller plaatsvinden. Vanzelfsprekend kan de bevoegdheid van de executeur ook worden beperkt tot bijvoorbeeld het regelen van de begrafenis en het indienen van de aangifte voor het successierecht.
In uw testament kunt u ook besluiten een opvolgend executeur te benoemen voor de situatie dat de door u benoemde executeur niet als executeur kan of wenst op te treden.
Op grond van de wet ontvangt de executeur een beloning voor de verrichte werkzaamheden. Dit bedrag is in alle gevallen gesteld op 1% van de waarde van het vermogen van de erflater op de dag van overlijden. In een testament kan hiervan worden afgeweken. Zo kan worden bepaald dat de executeur helemaal geen beloning ontvangt en slechts de gemaakte kosten krijgt vergoed.